Abdurrahmangazi, Refah Sk. No:8, 34764 Sultanbeyli/─░stanbul - 0553 502 02 11 - info@bostanciyay.com

01

Yaylar enerji depolayan elemanlard─▒r. Basma yaylar─▒nda , malzemenin elastik b├Âlgesinde kalmak ┼čart─▒ ile , yay─▒n ekseni do─črultusunda etkiyen bir F kuvveti dolay─▒s─▒ ile s─▒k─▒┼čt─▒r─▒l─▒p depolanan enerji daha sonra geri al─▒nabilir.

Basma Yaylar─▒n─▒n Terminolojisi :
d : Yay malzemesi telin ├žap─▒ (mm)
Di : Yay─▒n i├ž ├žap─▒ (mm)
Dm = Di + d : Yay─▒n ortalama ├žap─▒ (mm)
Dd = Di + 2*d : Yay─▒n d─▒┼č ├žap─▒ (mm)
p : Yay─▒n hatvesi (mm)
a= Yay─▒n sar─▒m a├ž─▒s─▒ : alfa (derece)

02

a = Arctan ( p / p*Dm) ( p : pi say─▒s─▒ = 3.1416 )
w = Dm / d : Yay indeksi
( Genelde 4 = < w < = 20 ├Ânerilir.)

a a├ž─▒s─▒n─▒n 12 dereceden k├╝├ž├╝k oldu─ču / kald─▒─č─▒ s─▒k─▒ sar─▒lm─▒┼č yaylarda , yaya etkiyen F kuvvetinin yay─▒n malzemesi telde , sadece Burulma Momenti (Mbur) dolay─▒siyle olu┼čan Kesme Gerilmesi (Kbur) ile direkt Kesme Gerilmesi (Kkes) olu┼čturdu─ču kabul edilir.Herhangi bir y├╝klemede tel kesidine etkiyen max. Kesme Gerilmesi (K) yukar─▒da ad─▒ ge├žen iki kesme gerilmesinin toplam─▒d─▒r.

03

Mbur = F * Dm / 2 (Nmm)
Kbur = Mbur / ( p*d3 / 16 ) (N/mm2 )
Kkes = F / (p* d / 4)2(N/mm2 )

Max. Kesme Gerilmesinin (K) hesab─▒ i├žin iki ├çal─▒┼čma ┼×ekli aras─▒nda se├žim yap─▒l─▒r. Statik ├çal─▒┼čma : E─čer yay toplam 10000 ├ževrimden fazla ├žal─▒┼čmayacaksa veya etkiyen F kuvveti sabit kal─▒yorsa

Gerilme D├╝zeltme Fakt├Âr├╝ (k) : k = 1 + 0.5 * w
Dinamik ├çal─▒┼čma : Yay zor ┼čartlarda ├žal─▒┼čacaksa ( 10 000 000 ├ževrim ├Âmr├╝)
Gerilme D├╝zeltme Fakt├Âr├╝ (k): k = ( 4 * w - 1 ) / ( 4 * w - 4 ) + 0.615 / w

├çal─▒┼čma ┼čekline g├Âre gerekli se├žim yap─▒larak F kuvveti alt─▒nda telde olu┼čan max. Kesme Gerilmesi ( K) bulunur.

K = k * Kbur (N/mm )2

Basma Yaylar─▒nda genelde
F1 ve F2 kuvvetleri ( N = Newton ) olarak ve bunlara ait
f1 ve f2 stroklar─▒ (mm) olarak verilir.
F1 k├╝├ž├╝k kuvvet , F2 b├╝y├╝k kuvvet ( F2 = Fmax ) ,
f1 k├╝├ž├╝k strok , f2 b├╝y├╝k strok olur.
Bazen h = f2 ÔÇô f1 (mm) olarak strok fark─▒ verilir.
Statik ├žal─▒┼čmada F1 = 0 verildi─či olur .
Fakat Dinamik ├žal─▒┼čmada , ├Âzellikle y├╝ksek h─▒zlarda F2 / F1 = < 3 olmas─▒ ├Ânerilir.
Yay─▒n ├╝zerinde hi├ž kuvvet yokken (Yay bo┼čta iken) uzunlu─ču L0 olarak verilir.
F1 kuvveti alt─▒nda f1 stroku yapan yay─▒n boyu L1 ;
F2 kuvveti alt─▒nda f2 stroku yapan yay─▒n boyu L2 olur.
Buna g├Âre yaya ├Âzel c Yay Rijitli─či ( N / mm ) tarif edilir.
F : F1 ile F2 aras─▒nda kalan herhangi bir kuvvet ;
f : f1 ile f2 aras─▒nda kalan herhangi bir strok olmak ├╝zere
c = F1 / f1 c = F2 / f2 c = F / f veya c = ( F2 ÔÇô F1 ) / h ge├žerlidir

04

Bir sonraki ad─▒m se├žilen malzemeden varsay─▒lan d ├žap─▒nda telden olu┼čan ve Dm ortalama ├žap─▒na sahip bir adet yay sar─▒m─▒n─▒n F2 kuvvet alt─▒nda yapaca─č─▒ stroku ( fbirsar─▒m ) bulmakt─▒r.

G : Malzemenin kayma mod├╝l├╝ ( N / mm2 ) olmak ├╝zere fbirsar─▒m = ( 8 * F2 * Dm )3 / ( G * d )4 olarak hesaplan─▒r.

Bu a┼čamada f2 stroku verildi─čine g├Âre ve daha ├Ânce de se├žilen malzeme ve varsay─▒lan ├žapta telin F2 kuvveti alt─▒nda bir sar─▒m─▒n─▒n fbirsar─▒m strok yapaca─č─▒ belli oldu─čuna g├Âre yay─▒n ka├ž aktif sar─▒mdan ( na ) olu┼čaca─č─▒ hesaplanabilir.

na = f2 / fbirsar─▒m

Sonu├žta F2 kuvvet alt─▒nda yay─▒n f2 strok yapmas─▒ i├žin na adet aktif sar─▒mdan olu┼čmas─▒ gerekti─či bulunur.

Aktif sar─▒mlar i┼č depolayan sar─▒mlard─▒r. Basma Yay─▒ hi├žbir zaman , kuvvet alt─▒nda sar─▒mlar─▒ birbirine biti┼čecek ┼čekilde tam olarak s─▒k─▒┼čt─▒r─▒lmaz. Teorik olarak Basma Yay─▒n─▒n , sar─▒mlar─▒ birbirine biti┼čecek ┼čekilde s─▒k─▒┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda ├Âl├ž├╝lecek boya yay─▒n bloke haldeki boyu ( Lbl ) denir. Basma Yay─▒n─▒n F2 kuvvet alt─▒nda eri┼čti─či L2 boyu ile Lbl boyu aras─▒nda bir Emniyet Bo┼člu─ču sa (mm) ├Âng├Âr├╝l├╝r. B├Âylece , ├Âzellikle dinamik ├žal─▒┼čmada , sar─▒mlar─▒n birbirlerine de─čerek , c Yay Rijitli─čini olumsuz y├Ânde etkilemesi ├Ânlenmi┼č olur.

Statik : sa = na*(0.0015*Dm2 /d + 0.1*d)
Dinamik : sa = 1.5*na*(0.0015*Dm2 /d + 0.1*d)
Basma yay─▒ , yay─▒ tam s─▒k─▒┼čt─▒rmak i├žin gerekli olan Fbl kuvveti alt─▒nda fbl = f2 + sa strok yapmaktad─▒r.
Fbl = c * xbl olarak hesaplanabilir.

05

Her ne kadar , basma yay─▒n─▒n en fazla F2 kuvveti alt─▒nda ├žal─▒┼čaca─č─▒ ├Âng├Âr├╝lm├╝┼čse de , emniyet a├ž─▒s─▒ndan,├Âzellikle dinamik ├žal─▒┼čma ┼čartlar─▒nda, varsay─▒lan ├žaptaki telin Fbl kuvveti sebebiyle olu┼čan max. Kesme Gerilmesine ( Kbl ) dayanabilmesi istenir.

Yay ├╝retiminde kullan─▒lacak standart tellerin malzemelerine ve ├žaplar─▒na g├Âre ├çekme Mukavemetleri ( Rm = N / mm 2 )cinsinden tablolarda verilir.

Fakat yaylar malzemenin elastik deformasyon b├Âlgesinde ├žal─▒┼čmak zorunda olduklar─▒ i├žin , burada bizim i├žin ├Ânemli olan , malzemenin daima Kesme Akma Gerilmesinin ( Kakma) alt─▒nda kalmas─▒d─▒r.

Pratik olarak :
Kakma = 0.56 * Rm al─▒nabilir.

Bundan sonra yap─▒lacak i┼č :
Kbl < Kakma
olacak ┼čekilde tel ├žap─▒n─▒ ve malzemesini se├žmektir.

Sonu├žta :
d = ( ( 8 * k * Fbl * Dm ) / (p * Kakma ) )1/3 sa─članmal─▒d─▒r. Varsay─▒lan ├žapta tel beklentileri kar┼č─▒lam─▒yorsa bir sonraki ├žapa ge├žilerek iteratif olarak uygun tel ├žap─▒ bulunur. B├Âylece Fbl kuvveti alt─▒nda g├╝venle ├žal─▒┼čabilecek standart telin ├žap─▒ belirlenmi┼č oldu. Basma yaylar─▒nda u├ž dizayn─▒na g├Âre aktif olmayan ve i┼č yapmayan pasif sar─▒mlar da ( np ) olabilir.
Bu halde Toplam Sar─▒m Say─▒s─▒ nt = na + np olur .

BOSTANCI YAY

Copyright 2020 © T├╝m haklar─▒
Bostanc─▒ Yay firmas─▒na aittir.

PERAKENDE ├ťRET─░M
4. LEVENT / ─░STANBUL
Oto Sanayi Sit. Uluba┼č Cad. Uluba┼č Pasaj─▒ N:10/11, K: 1
Tel : 0553 502 02 11
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
MERKEZ FABR─░KA
SULTANBEYL─░ / ─░STANBUL
Abdurrahmangazi Mah.
Refah Sk. N:8
Tel : 0216 314 00 07
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
HAKKIMIZDA
├ťR├ťNLER─░M─░Z
YAY MAK─░NELER─░
YAY ├ťRET─░M─░
UYGULAMA ├ľRNEKLER─░
─░LET─░┼×─░M